حسن مرسلوند

426

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

پيش از آنكه فيروز ميرزا به وزارت ماليّه منصوب گردد او را به دفترش خواسته و سوگندش داده بود كه نسبت به شاه وفادار باشد و امور مالى كشور را با امانت و پاكدامنى اداره كند . 2 - از جناب اشرف وزير دربار سؤال كردم آيا تا امروز هيچ‌گونه دليل يا قرينه‌اى دال بر اعمال خلاف فيروز ( در وزارت ماليّه ) به نظرشان نرسيده بوده ؟ و هيچ سوءظنى تاكنون نداشته‌اند كه ايشان ( فيروز ميرزا ) ممكن است مشغول اين‌گونه اعمال ( اختلاس و سوءاستفاده از مقام وزارت ) باشند ؟ چون خود من در تاريخى كه شاهزاده به وزارت ماليّه منصوب شد ، اطلاع موثّق داشتم كه وضع مالىشان بسيار خراب است و نزديك به يك‌صد هزار تومان مقروضند . در صورتى كه در عرض هيجده ماه گذشته كه وزير ماليّه بوده‌اند به قرارى كه مجدّدا ( از طريق همان منابع موثّق ) كسب اطلاع كرده‌ام ، قسمت عمدهء قروض خود را پرداخته و وضع مالىشان به بهبودى گرائيده است . جناب اشرف ( تيمورتاش ) هيچ‌گونه اظهار نظرى در اين‌باره نكرد و خاموش ماند . 3 - در اينجا موضوع صحبت را عوض كرديم و مسئلهء ترميم كابينه مطرح شد . از جناب اشرف سؤال كردم آيا براى آقايان ذكاء الملك فروغى ( سفير كبير ايران در آنكارا ) و سيد حسن تقىزاده ( وزير مختار ايران در لندن ) كه هر دو از مقرّ مأموريت خود احضار شده‌اند ، پست‌هايى در نظر گرفته شده است ؟ تيمورتاش محرمانه به من گفت : اعليحضرت خيلى مايلند كه خود ايشان ( وزير دربار ) عهده‌دار مقام رياست وزرا گردند و كابينه‌اى از رجال لايق و برجستهء كشور تشكيل دهند . اما چون شخصا طالب اين مقام نيستند ، اعليحضرت استدعا كرده‌اند ايشان را از قبول سمت پيشنهاد شده معاف دارند ؛ زيرا اگر پست رياست وزرا را به عهده گيرند ، خواه ناخواه بايد قسمت عمدهء وقت خود را صرف دفاع از برنامه‌ها و لوايح دولت در مجلس بكنند و در نتيجه از انجام كارها و وظايف مهمتر بازمىمانند . در عين حال بر ايشان مسلم است كه كابينهء فعلى ( حاج مخبر السلطنه هدايت ) كفايت لازم را براى ادارهء امور كشور ندارد و بايد ترميم و تقويت بشود . لذا ، به اعليحضرت پيشنهاد كرده‌اند كه آقاى حسين علاء ( وزير مختار فعلى ايران در پاريس ) براى تصدّى پست وزارت خارجه احضار گردد ، وزارت فوائد عامه به فروغى داده شود ، و تقىزاده در رأس وزارت جديد التأسيس طرق و شوارع قرار گيرد . جناب اشرف اظهار داشت كه كريم آقا وزير كنونى فوائد عامه هيچ‌گونه تناسبى براى شغلش ندارد و اصولا قباى وزارت به تنش دوخته نشده است . و اين حقيقتى است كه خود اعليحضرت هم بالاخره آن را تشخيص داده‌اند . كريم آقا سرباز خوبى است و در مدّتى كه شهردار تهران بود ، خوب كار كرده و خدمات ذىقيمتى براى پايتخت انجام داده است . اما به هر تقدير ، ظرفيتش محدود است و سواد درست و حسابى هم ندارد . جناب وزير دربار در دنبالهء بيانات خود به من اطلاع دادند كه هيچ‌گونه تصميم قطعى دربارهء نخست‌وزير آتى گرفته نشده است و چنين به نظر مىرسد كه در اوضاع و احوال كنونى كشور ، كابينهء حاج مخبر السلطنهء هدايت بايد تا مدّتى كماكان بر سر كار باقى بماند .